- Bạn chưa chọn sản phẩm nào
- Tiếp tục mua hàng
Chọn ống inox không chỉ là chọn đường kính và mác thép. Tiêu chuẩn ống inox còn quy định độ dày theo Schedule, dung sai kích thước, và cách kiểm tra chất lượng trước khi xuất xưởng — bỏ qua các yếu tố này dễ dẫn đến lắp sai khớp nối hoặc ống không chịu được áp lực thiết kế. Bài viết tổng hợp bảng tra quy cách ống inox theo ASTM A312, JIS G3459, cùng cách phân biệt mác 304, 316, 201 để chọn đúng ngay từ đầu.
Các tiêu chuẩn ống inox phổ biến
Ống inox công nghiệp được sản xuất theo nhiều hệ tiêu chuẩn kỹ thuật, tùy nguồn gốc xuất xứ và mục đích sử dụng cụ thể.
ASTM A312/A312M là tiêu chuẩn Mỹ phổ biến nhất cho ống inox austenitic (hàn và đúc liền mạch), áp dụng cho môi trường ăn mòn và chịu áp lực cao. Tiêu chuẩn này quy định các mác TP304, TP304L, TP316, TP316L, phạm vi đường kính từ 1/8″ đến 30″.
ASTM A213/A213M dùng riêng cho ống inox liền mạch (seamless) trong nồi hơi, thiết bị trao đổi nhiệt và ống quá nhiệt — khác A312 ở mục đích chịu nhiệt độ cao.
JIS G3459 là tiêu chuẩn Nhật cho ống inox hàn chống ăn mòn (mác SUS304, SUS316), tính kích thước theo DN/OD milimet — phổ biến tại Việt Nam vì nhiều nhà máy dùng thiết bị nhập từ Nhật.
EN 10216-5 là tiêu chuẩn châu Âu tương ứng cho ống liền mạch không gỉ dùng trong áp lực, thường được đối chiếu song song với ASTM A312 trong các bảng tra quy cách tại Việt Nam.
Về tiêu chuẩn Việt Nam: hiện chưa xác minh được số hiệu TCVN áp dụng riêng cho ống inox công nghiệp trong đợt tra cứu này — Vĩnh có nguồn TCVN chính thức nào đang dùng thì bổ sung, tránh trích sai số hiệu.
Bảng tra quy cách kích thước và độ dày (Schedule)
Kích thước ống inox được quy định theo ASME B36.19M, dùng ký hiệu Schedule (Sch) kèm hậu tố “S” — ví dụ Sch 5S, 10S, 40S — để phân biệt với ống thép carbon (ASME B36.10M). Cùng đường kính danh nghĩa, ống inox theo chuẩn “S” thường mỏng hơn ống carbon cùng size vì độ bền và khả năng chống ăn mòn cao hơn.
Bảng dưới đây tổng hợp độ dày (mm) theo NPS/DN cho 3 cấp Schedule phổ biến nhất trên thị trường, theo ASTM A312 và EN 10216-5:
| NPS (DN) | OD (mm) | Sch 5S | Sch 10S | Sch 40S |
|---|---|---|---|---|
| 1/2″ (DN15) | 21.3 | 1.65 | 2.11 | 2.77 |
| 3/4″ (DN20) | 26.7 | 1.65 | 2.11 | 2.87 |
| 1″ (DN25) | 33.4 | 1.65 | 2.77 | 3.38 |
| 1-1/4″ (DN32) | 42.2 | 1.65 | 2.77 | 3.56 |
| 1-1/2″ (DN40) | 48.3 | 1.65 | 2.77 | 3.68 |
| 2″ (DN50) | 60.3 | 1.65 | 2.77 | 3.91 |
| 2-1/2″ (DN65) | 73.0 | 2.11 | 3.05 | 5.16 |
| 3″ (DN80) | 88.9 | 2.11 | 3.05 | 5.49 |
| 4″ (DN100) | 114.3 | 2.11 | 3.05 | 6.02 |
| 6″ (DN150) | 168.3 | 2.77 | 3.40 | 7.11 |
| 8″ (DN200) | 219.1 | 2.77 | 3.76 | 8.48 |
Nguồn: bảng quy cách Sơn Hà SSP, tổng hợp theo ASTM A312 và EN 10216-5.
Sch 10S phù hợp áp lực thấp-trung bình, Sch 40S là cấp phổ biến nhất cho công trình dân dụng và công nghiệp nhẹ.
Dung sai kích thước và cách tính trọng lượng
Dung sai ống inox có sự khác biệt tùy nguồn tiêu chuẩn áp dụng, cần phân biệt rõ khi kiểm tra hàng nhận:
Theo ASTM A312 quốc tế: dung sai độ dày thành ống là ±10% so với độ dày danh nghĩa, đồng thời độ dày tối thiểu tại bất kỳ điểm nào không được nhỏ hơn 87.5% độ dày danh nghĩa. Dung sai chiều dài cắt theo yêu cầu: không vượt quá kích thước đặt hàng cộng 6mm.
Theo bảng quy cách tham chiếu tại thị trường Việt Nam (Sơn Hà SSP): dung sai độ dày ghi nhận ±12.5%, dung sai OD từ ±0.8mm (size nhỏ) đến +1.6/−0.8mm (size lớn, DN100-DN200), độ thẳng tối đa 7mm/6m.
Hai con số dung sai độ dày (±10% vs ±12.5%) không mâu thuẫn — chỉ khác nguồn tham chiếu, nên khi nhận hàng cần hỏi rõ nhà cung cấp áp dụng theo chuẩn nào để đối chiếu đúng.
Trọng lượng ống inox tính theo công thức, có hệ số khác nhau giữa hai mác do khối lượng riêng chênh lệch nhẹ:
| Mác thép | Công thức tính trọng lượng (kg/m) |
|---|---|
| Inox 304/304L | W = 0.02491 × t × (D − t) |
| Inox 316/316L | W = 0.02507 × t × (D − t) |
(t: độ dày mm, D: đường kính ngoài mm)
Kiểm tra chất lượng theo ASTM A312
Đây là phần nhiều bài viết trên thị trường bỏ sót, dù ảnh hưởng trực tiếp đến độ an toàn khi lắp đặt. ASTM A312 quy định các bước kiểm tra bắt buộc trước khi xuất xưởng:
- Thử áp lực thủy tĩnh: mỗi đoạn ống phải thử theo ASTM A530/A530M, trừ khi được miễn trừ cụ thể trong đơn hàng.
- Kiểm tra không phá hủy (NDT) thay thế thử thủy tĩnh: gồm siêu âm (ASTM E213), dòng điện xoáy (ASTM E426), hoặc kiểm tra tổ chức tế vi (ASTM E381).
- Thử uốn bẹp (Flatten Test): lấy mẫu 5% số ống trong mỗi lô nhiệt luyện.
- Thử kéo (Tension Test): lô ≤100 ống lấy 1 mẫu, lô >100 ống lấy 2 mẫu từ 2 ống khác nhau.
Khi mua ống inox cho công trình yêu cầu chịu áp lực (PCCC, dẫn hóa chất, hơi nóng), nên hỏi rõ nhà cung cấp có chứng chỉ kiểm tra thủy tĩnh hoặc NDT kèm theo lô hàng hay không.
Phân biệt mác thép 304, 316, 201
Mác thép quyết định trực tiếp khả năng chống ăn mòn — quan trọng hơn cả việc chọn đúng Schedule, vì chọn sai mác có thể khiến ống gỉ sau vài tháng trong môi trường không phù hợp.
| Mác thép | Crom (Cr) | Niken (Ni) | Molypden (Mo) | Ứng dụng phù hợp |
|---|---|---|---|---|
| SUS/AISI 304 | 18–20% | 8–10.5% | Không có | Dân dụng, thực phẩm, môi trường khô ráo |
| SUS/AISI 316 | 16–18% | 10–14% | 2–3% | Hóa chất, nước biển, y tế, dầu khí |
| AISI 201 | Thấp hơn 304 | Thấp, thay một phần bằng Mangan | Không có | Trang trí, chi phí thấp, không nên dùng nơi ẩm/hóa chất |
Về cơ tính, giới hạn chảy tối thiểu của 304 và 316 gần như bằng nhau (≥205 MPa) và độ bền kéo tối thiểu cũng tương đương (≥515 MPa) — khác biệt thực chất giữa hai mác không nằm ở độ bền cơ học, mà ở khả năng chống ăn mòn. Molypden (Mo) trong mác 316 giúp chống ăn mòn rỗ (pitting corrosion) tốt hơn hẳn trong môi trường có nồng độ Clo cao như nước biển hoặc hóa chất công nghiệp.
Mác 304 phù hợp hệ thống cấp nước dân dụng, đường ống nhà máy thực phẩm — cân bằng tốt giữa chi phí và độ bền.
Mác 316 nên ưu tiên cho công trình ven biển, nhà máy hóa chất, thiết bị y tế — dù chi phí cao hơn nhưng tránh ăn mòn sớm gây rò rỉ.
Mác 201 chỉ nên dùng cho ứng dụng trang trí, nội thất khô ráo — không phù hợp đường ống dẫn nước hoặc môi trường ẩm do khả năng chống gỉ kém hơn rõ rệt.
Cách chọn tiêu chuẩn và mác ống inox theo công trình
Xác định 3 yếu tố trước khi chọn: môi trường sử dụng (khô ráo, ẩm, hóa chất, nước biển), áp lực làm việc, và tiêu chuẩn thiết bị đấu nối sẵn có tại công trình.
Hệ thống cấp nước dân dụng hoặc nhà máy thực phẩm nên chọn mác 304 theo ASTM A312 hoặc JIS G3459. Công trình ven biển, nhà máy hóa chất, thiết bị y tế nên ưu tiên mác 316 dù chi phí cao hơn. Thiết bị nhập từ Nhật nên chọn ống theo JIS để tương thích kích thước đấu nối; thiết bị theo chuẩn Mỹ nên chọn ống theo ASTM.
Cần tư vấn chọn đúng tiêu chuẩn và mác ống inox cho công trình? Liên hệ Thép Hùng Phát:
CÔNG TY CỔ PHẦN THÉP HÙNG PHÁT
- Sale1: 0971 887 888 Ms Duyên – Tư vấn khách hàng
- Sale2: 0909 938 123 Ms Ly – Nhân viên kinh doanh
- Sale3: 0938 261 123 Ms Mừng – Nhân viên kinh doanh
- Sale4: 0938 437 123 Ms Trâm – Trưởng phòng kinh doanh
- Sale5: 0971 960 496 Ms Duyên – Hỗ trợ kỹ thuật
- Sale6: 0937 343 123 Ms Nha – Báo giá nhanh chóng
Trụ sở : H62 Khu Dân Cư Thới An, Đường Lê Thị Riêng, P.Thới An, TPHCM
Kho hàng: số 1769 QL1A, P.Tân Thới Hiệp, TPHCM
CN Miền Bắc: KM số 1, đường Phan Trọng Tuệ, Thanh Trì, HN
