- Bạn chưa chọn sản phẩm nào
- Tiếp tục mua hàng
Ống thép hình oval là ống rỗng có tiết diện bầu dục, chịu uốn tốt theo phương trục dài và mềm hơn theo phương trục ngắn. Ống thường làm từ ống hàn ERW tròn rồi cán định hình, dùng nhiều cho lan can, tay vịn và khung nội thất. Bài này giải thích hai dạng tiết diện, cách tính trọng lượng, cách đặt ống theo phương tải và lúc nào nên đổi sang ống tròn hoặc hộp chữ nhật.
Tóm tắt nhanh
- Ống oval cứng nhất khi trục dài nằm theo phương tải; xoay vuông góc thì ống mềm hơn cả ống tròn.
- Có hai dạng: oval dẹt với cạnh thẳng và bầu dục elip cong liên tục.
- Khối lượng một mét ống bằng chu vi trung bình nhân độ dày nhân 0,00785.
- Cần nhiều phụ kiện nối sẵn thì ống tròn thuận hơn; cần khung chịu tải một phương thì oval hoặc hộp chữ nhật.
1. Ống thép hình oval là gì, có những dạng tiết diện nào?
Ống thép hình oval là ống thép rỗng có mặt cắt ngang bầu dục: một trục dài, một trục ngắn, thành ống dày đều. Thị trường gọi cùng một mặt hàng bằng nhiều tên như ống oval, hộp oval, ống bầu dục hay ống elip. Trong danh mục thép hộp, ống oval đứng cạnh hộp vuông và hộp chữ nhật vì cùng đi qua dây chuyền hàn ERW và cùng phục vụ khung, lan can, nội thất.
Về hình học cần phân biệt hai dạng:
- Oval dẹt: hai cạnh bên thẳng và song song, hai đầu là nửa đường tròn. Cạnh thẳng giúp bắt phụ kiện và hàn trên mặt phẳng dễ hơn.
- Bầu dục elip: đường viền cong liên tục, không có đoạn thẳng. Ứng suất trải đều quanh thành ống, đổi lại phụ kiện nối phải gia công theo mẫu.
Mỗi cỡ ống được ghi bằng hai kích thước ngoài và độ dày thành. Cách ghi chưa thống nhất: bảng của một số nhà máy trong nước ghi cạnh ngắn trước, cạnh dài sau, còn nhiều catalogue nước ngoài ghi trục dài trước. Khi đặt hàng cần hỏi rõ số nào là trục dài. Nhầm một lần là cả lô ống nằm sai phương chịu lực.
Giao dịch ống oval ít khi theo một bảng kích thước dùng chung như ống tròn hay hộp vuông. Nhà máy công bố cỡ ống theo catalogue riêng, còn vật liệu và dung sai thường tham chiếu tiêu chuẩn ống kết cấu tạo hình nguội như ASTM A500, vốn bao gồm cả ống tròn lẫn ống định hình. Trang thép hộp chữ nhật và hộp oval thương hiệu 190 của Hùng Phát có bảng quy cách hộp oval kèm trọng lượng từng cỡ, dùng để đối chiếu khi chọn hàng.
2. Khi chịu lực, ống oval khác ống tròn và hộp chữ nhật ở điểm nào?
Ống tròn chịu uốn như nhau theo mọi phương, nên hợp với kết cấu mà tải đổi hướng liên tục. Với ống oval, hai trục có kích thước khác nhau nên độ cứng uốn quanh hai trục cũng khác nhau. Khi tải đặt theo phương trục dài, ống võng ít hơn ống tròn dùng cùng lượng thép. Xoay ống vuông góc, ống võng nhiều hơn.
Lý do nằm ở chiều cao mặt cắt theo phương tải. Chiều cao tăng thì độ cứng uốn tăng nhanh hơn tỷ lệ thuận, nên kéo dài mặt cắt theo phương cần chịu lực là cách dùng thép hiệu quả hơn so với tăng độ dày thành.
Chọn ống oval là chọn một phương chịu lực; phương còn lại phải nhờ thanh giằng hoặc điểm đỡ.
So với hộp chữ nhật cùng khung bao, ống oval dùng ít thép hơn nên nhẹ hơn và cũng kém cứng hơn. Đổi lại, oval không có góc nhọn: tay người chạm vào êm hơn, lớp sơn hoặc lớp kẽm bám đều quanh thành thay vì mỏng ở mép, và ứng suất không dồn về góc khi kết cấu rung hoặc chịu tải lặp.
Bẹp cục bộ tại điểm kẹpThành ống oval mỏng nên bu lông xuyên qua hoặc đai kẹp siết mạnh có thể làm ống bẹp tại chỗ bắt. Dùng ống lót, đệm cong theo biên dạng oval, hoặc chọn thành dày hơn ở đoạn lắp phụ kiện.
3. Ống thép oval được sản xuất như thế nào?
Phần lớn ống oval bằng thép carbon làm từ ống hàn điện trở ERW. Ống liền mạch kéo nguội cũng tạo được tiết diện oval cho ứng dụng đặc thù, nhưng hàng dùng trong kết cấu nhẹ và nội thất chủ yếu là ống hàn. Dây chuyền gồm các bước:
- Xẻ dải thép từ cuộn đúng bề rộng theo cỡ ống cần làm.
- Uốn tròn và hàn mép bằng ERW để thành ống tròn.
- Làm phẳng và kiểm mối hàn trước khi tạo hình tiếp.
- Cán định hình qua cụm trục, đưa ống tròn dần sang oval.
- Nắn thẳng, cắt theo chiều dài rồi mạ kẽm hoặc sơn nếu đơn hàng yêu cầu.
Bốn điều kiểm soát quyết định chất lượng: kích thước hai trục, độ dày thành sau khi cán, độ thẳng dọc ống và vị trí mối hàn. Cán định hình có thể làm độ dày lệch đi ở vùng cong, vì vậy khi nhận hàng nên đo ở vùng cong chứ không chỉ ở cạnh thẳng. Với ống làm tay vịn nhìn thấy mặt, hãy thoả thuận vị trí mối hàn với nhà máy ngay từ đơn đặt.
Về vật liệu, thép carbon thấp với mác tương đương Q235 hoặc loại theo ASTM A500 được dùng nhiều vì dễ tạo hình và ổn định cơ tính. Mác cường độ cao như Q355 vẫn làm được, nhưng nhà máy phải kiểm soát cán chặt hơn nên cỡ có sẵn thường ít hơn.
4. Trọng lượng ống thép oval tính thế nào?
Một mét ống oval nặng bằng một mét dải thép có bề rộng bằng chu vi trung bình của mặt cắt và bề dày bằng thành ống. Cách tính cho oval dẹt gồm ba bước:
- Chu vi ngoài = 2 × (trục dài − trục ngắn) + π × trục ngắn.
- Chu vi trung bình = chu vi ngoài − π × độ dày thành.
- Khối lượng (kg/m) = chu vi trung bình × độ dày × 0,00785, với hai kích thước tính bằng mm.
Bầu dục elip thì chu vi ngoài tính gần đúng theo công thức Ramanujan: π × [3 × (a + b) − √((3a + b) × (a + 3b))], trong đó a và b là hai bán trục. Hai bước sau giữ nguyên.
| Khung bao ngoài (mm) | Độ dày (mm) | Chu vi trung bình (mm) | Ống oval (kg/m) | Hộp chữ nhật cùng khung bao (kg/m) |
|---|---|---|---|---|
| 40 × 20 | 1,5 | 98,1 | 1,16 | 1,34 |
| 60 × 30 | 2 | 148,0 | 2,32 | 2,70 |
| 80 × 40 | 2,5 | 197,8 | 3,88 | 4,51 |
| 100 × 50 | 3 | 247,7 | 5,83 | 6,78 |
Tính theo công thức trên cho oval dẹt có đầu bán nguyệt; cột hộp dùng công thức gần đúng của hộp, bỏ bán kính lượn góc. Bảng của nhà máy thường cao hơn kết quả này đôi chút vì dung sai và hình dạng thực của ống; khi mua, lấy trọng lượng theo bảng của nhà máy.
Ví dụ tínhHộp chữ nhật 60 × 30 mm dày 2 mm nặng 2,70 kg/m theo công thức gần đúng của hộp. Bản oval cùng khung bao, dày 2 mm, nặng 2,32 kg/m như hàng thứ hai của bảng trên: nhẹ hơn hộp vì dùng ít thép hơn, và cũng kém cứng hơn.
5. Nên chọn ống oval, ống tròn hay hộp chữ nhật?
Câu trả lời phụ thuộc vào ba thứ: tải đặt theo mấy phương, kết cấu có cần nhiều phụ kiện nối không, và ngoại hình có quan trọng không.
| Tiêu chí | Ống oval | Ống tròn | Hộp chữ nhật |
|---|---|---|---|
| Chịu uốn | Mạnh theo trục dài, yếu hơn theo trục ngắn | Như nhau mọi phương | Mạnh theo cạnh cao |
| Hình dáng | Đường cong, không góc nhọn | Tròn đều | Góc vuông |
| Phụ kiện nối | Ít loại sẵn, hay phải gia công | Co, tê, măng sông đủ loại | Bịt đầu, hàn nối trực tiếp |
| Cắt hàn vuông góc | Cắt theo biên dạng cong, cần dưỡng | Cắt mang cá theo biên dạng tròn | Cắt thẳng, dễ làm nhất |
| Sơn, mạ | Phủ đều quanh thành | Phủ đều quanh thành | Dễ mỏng ở góc |
| Cỡ có sẵn | Ít cỡ hơn, nên hỏi tồn kho trước | Nhiều cỡ | Nhiều cỡ |
Bảng tổng hợp so sánh theo đặc tính hình học và thực tế gia công của ba loại ống.
| Chọn ống oval khi | Chọn ống tròn hoặc hộp chữ nhật khi |
|---|---|
| Tải gần như chỉ theo một phương và cần đường nét mềm, ví dụ thanh ngang lan can, chân bàn, khung kệ trưng bày | Tải đổi hướng, kết cấu nhiều mối nối, cần phụ kiện mua sẵn hoặc cần giao hàng ngay |
Kết luận: ống oval chỉ đáng chọn khi xác định được phương tải và chấp nhận ít cỡ, ít phụ kiện; còn lại, ống tròn và hộp chữ nhật tốn ít công gia công hơn và dễ mua hơn.
Nếu cần ống tròn để dùng phụ kiện nối, xem bảng quy đổi kích thước ống để đổi giữa DN, phi và inch, hoặc tham khảo ống thép Hòa Phát phi 60 làm ví dụ cho dòng ống tròn có sẵn.
6. Dùng ống oval vào việc gì và lắp thế nào cho đúng?
Những chỗ vừa cần chịu lực theo một phương vừa cần vẻ ngoài gọn là đất dùng của ống oval:
- Lan can, tay vịn: mặt cắt dẹt vừa tay nắm, không góc nhọn.
- Khung bàn ghế, kệ trưng bày: chân và thanh ngang đặt trục dài theo phương tải đứng.
- Hàng rào, cổng: thanh đứng và thanh ngang mảnh hơn hộp mà vẫn đủ cứng theo phương gió.
- Khung đỡ biển quảng cáo, mặt dựng nhẹ: dùng làm thanh đỡ khi hai phương tải chênh nhau rõ.
Khi lắp, đặt ống sao cho trục dài trùng phương tải chính rồi mới cố định. Thanh chịu tải đứng thì dựng trục dài thẳng đứng; thanh chịu gió ngang thì xoay trục dài nằm ngang. Nếu tải vừa đứng vừa ngang với độ lớn gần nhau, ống oval mất lợi thế và ống tròn là lựa chọn hợp lý hơn.
Với ống ngoài trời, mạ kẽm nhúng nóng cho lớp bảo vệ bền hơn sơn. Vì là ống kín, ống oval cần khoan lỗ thoát khí và thoát kẽm ở hai đầu hoặc theo chỉ dẫn của xưởng mạ; ống kín không có lỗ thoát khí có thể nổ khi nhúng. Trong nhà, ống đen sơn tĩnh điện là đủ.
Về hàn, thép carbon thấp hàn dễ, nhưng thành ống oval mỏng nên dòng hàn phải chỉnh thấp hơn so với thép dày để tránh cháy thủng. Mối nối vuông góc cần cắt đầu ống theo biên dạng cong; dùng dưỡng hoặc cắt CNC thay vì cắt tay. Xem thêm quy trình hàn ống thép để chọn que hàn và chế độ hàn.
7. Đặt mua ống oval cần chuẩn bị những gì?
So với ống tròn, ống oval thường có ít cỡ hơn, nên hỏi tồn kho và đặt sớm sẽ đỡ lỡ tiến độ. Trình tự gợi ý:
- Xác định phương tải và nhịp của từng thanh trước khi chọn cỡ.
- Chọn hai trục và độ dày, ghi rõ trục nào là trục dài.
- Chọn bề mặt: ống đen, mạ kẽm hay sơn hoàn thiện.
- Chốt chiều dài: nguyên cây hay cắt theo yêu cầu.
- Gửi danh sách cỡ, số lượng và nơi giao để nhận báo giá kèm mốc ngày.
Khi nhận báo giá, nên hỏi nhà cung cấp những điểm sau để tránh lệch hàng:
- Quy ước kích thước: số nào là trục dài, số nào là trục ngắn.
- Độ dày thực: đo ở vùng cong sau khi cán, kèm dung sai.
- Mác thép và tiêu chuẩn vật liệu: Q235, ASTM A500 hay mác khác.
- Bề mặt và lớp mạ: đen, mạ kẽm điện phân hay nhúng nóng.
- Chứng chỉ: CO, CQ đi kèm lô hàng.
Đơn giá ống oval phụ thuộc cỡ, độ dày, bề mặt và số lượng, nên cùng một cỡ có thể có nhiều mức giá. Hùng Phát báo giá theo danh sách cỡ hoặc bản vẽ khách gửi, mỗi bảng giá đều ghi mốc ngày.
8. Câu hỏi thường gặp
Hộp oval và ống oval có khác nhau không?
Không. Đây là hai cách gọi cùng một mặt hàng: ống thép rỗng tiết diện bầu dục. Người làm cơ khí hay gọi ống oval, còn danh mục thép hộp gọi hộp oval vì cùng nhóm với hộp vuông và hộp chữ nhật. Điều cần hỏi là dạng oval dẹt hay elip, và số nào trong kích thước là trục dài.
Về chịu lực, ống oval có hơn ống tròn không?
Chỉ theo một phương. Khi tải trùng trục dài, ống oval võng ít hơn ống tròn dùng cùng lượng thép. Khi tải theo trục ngắn, ống oval mềm hơn ống tròn. Vì vậy cần biết trước phương tải rồi mới chọn, đừng chọn theo hình dáng.
Ống oval có mạ kẽm được không?
Được. Ống ngoài trời thường chọn mạ kẽm nhúng nóng, ống trong nhà dùng ống đen sơn hoặc ống mạ kẽm điện phân. Ống kín cần có lỗ thoát khí và thoát kẽm khi nhúng nóng, nên báo xưởng mạ về vị trí khoan trước khi gia công.
Ống oval có hàn nối với ống tròn hoặc hộp chữ nhật được không?
Được, với thép carbon thấp mối hàn không khó. Phần cần chuẩn bị là mặt cắt đầu ống: cắt theo biên dạng của ống còn lại để hai mặt khít nhau, dùng dưỡng hoặc máy cắt CNC. Hàn thành mỏng nên chỉnh dòng hàn thấp để tránh thủng.
Ống oval có tiêu chuẩn kích thước riêng không?
Thông thường, ống oval giao dịch theo catalogue của nhà máy chứ không theo một bảng kích thước dùng chung. Vật liệu và dung sai tham chiếu tiêu chuẩn ống kết cấu như ASTM A500. Khi mua, đối chiếu catalogue của nhà máy với bảng quy cách đã chọn.
Cần chọn cỡ ống oval cho khung hoặc lan can?
Gọi hoặc nhắn Zalo 0938 437 123, gửi bản vẽ hoặc danh sách cỡ để nhận tư vấn quy cách và báo giá. Giá thép thay đổi theo ngày, gọi để lấy giá hôm nay.
Cập nhật 12/11/2026 bởi Công ty Cổ phần Thép Hùng Phát.
